Μοριακη Διαγνωστικη

Καρδιαγγειακά νοσήματα

CVD Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγμένες χώρες. Σε συνδυασμό με τον βιοχημικό έλεγχο, αναπτύσσεται ταχύτατα και εφαρμόζεται πλέον ο γενετικός έλεγχος σε γονίδια που σχετίζονται με τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακού νοσήματος.
Η γενετική ανάλυση τέτοιων γονιδίων μέσω ανίχνευσης συγκεκριμένων μεταλλάξεων μπορεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη:

Γίνεται μία φορά στη διάρκεια ζωής του ατόμου (lifetime test) προσφέροντας απόλυτα αξιόπιστα αποτελέσματα Προσφέρει προσυμπτωματική διάγνωση, δίνοντας τη δυνατότητα πρόληψης και αυξημένης ιατρικής παρακολούθησης σε περίπτωση προσδιορισμού γονιδιακής μετάλλαξης που αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων. Το γεγονός αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση νεογνών ή παιδιών μικρής ηλικίας, καθώς η θεραπευτική τους αγωγή ή η αγωγή πρόληψής τους μπορεί να ξεκινήσει το νωρίτερα δυνατόν.

Σε κάποιες περιπτώσεις η ανίχνευση συγκεκριμένων γονιδιακών μεταλλάξεων οδηγεί σε αλλαγή θεραπευτικών σχημάτων προς όφελος του ασθενούς. Το αποτέλεσμα της γενετικής εξέτασης προσφέρει χρήσιμη ιατρική πληροφορία τόσο στα μέλη μιας οικογένειας, όσο και στους κοντινούς συγγενείς ενός εξεταζόμενου, καθώς στην περίπτωση ενός φορέα μιας γονιδιακής μετάλλαξης, υπάρχει πιθανότητα, η μετάλλαξη αυτή να υπάρχει σε κάποιον από τους γονείς του, τα αδέρφια του ή τα παιδιά του.

Καρδιαγγειακός Γενετικός Έλεγχος
ΓονίδιοΣυντόμευσηΜετάλλαξη/ Πολυμορφισμός
Παράγοντας V LeidenF5G1691A
ΠροθρομβίνηFactor IIG20210Α
Γονίδιο ΥπερομοκυστεϊναιμίαςMTHFRC677T και A1298C
β-Συνθετάση της ΚυσταθειονίνηςCBSG919A και T833C
Ενεργοποιητής του Aναστολέα του ΠλασμινογόνουPAI-14G και 5G αλληλόμορφα
Γλυκοπρωτεΐνη IΙIαGPΙΙΙaP1A1 και P1A2
Ενδοθηλιακή Συνθετάση του Νιτρικού ΟξειδίουeNOSG894T και T786C
Στρωμελυσίνη-1 (matrix metalloproteinase-3)MMP-35Α και 6A
Απολιποπρωτεΐνη ΕApoEE2, E3 και E4 αλληλόμορφα
Ένζυμο Μετατροπής ΑγγειοτενσίνηςACEI/D, D/D

[+] Παράγοντας V Leiden (F5)

Η αντοχή στην ενεργοποιημένη πρωτεΐνη C είναι η πιο συχνή αιτία φλεβικής θρόμβωσης. Η αιτία της φλεβικής θρόμβωσης συνδέεται σε μεγάλο ποσοστό με την ύπαρξη μιας συγκεκριμένης μετάλλαξης στο γονίδιο FACTOR V. Η μετάλλαξη αυτή έχει πλέον χαρακτηρισθεί (G1691A) και αφορά την αντικατάσταση ενός αμινοξέος από κάποιο άλλο.

Στο γενικό πληθυσμό περίπου το 6-10% των αντρών και γυναικών Καυκάσιας καταγωγής είναι ετερόζυγοι για τη μετάλλαξη αυτή, ενώ πιο σπάνια είναι η περίπτωση ομόζυγων ατόμων. Η ύπαρξη της μετάλλαξης στο γονίδιο του παράγοντα V Leiden αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης θρόμβωσης κατά 7 φορές στους ετεροζυγώτες και κατά 80 φορές στους ομοζυγώτες.

Η ανίχνευση της μετάλλαξης αιτιολογεί την εμφάνιση θρόμβωσης, αποκαλύπτει άτομα και οικογένειες με υψηλές πιθανότητες εμφάνισης θρόμβωσης και παρέχει τη δυνατότητα λήψης προληπτικών μέτρων για άτομα που έχουν υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης φλεβικών θρομβώσεων.

OMIM* 227400

[+] Προθρομβίνη (Factor II)

Η προθρομβίνη είναι ο πρόδρομος της πρωτεάσης θρομβίνης, η οποία έχει τον κύριο ρόλο στη διαδικασία της αιμόστασης και της θρόμβωσης.

Είναι πλέον αποδεκτό ότι η νουκλεοτιδική αντικατάσταση μιας βάσης G σε A στη θέση 20210 (G20210Α) συνδέεται άμεσα με τη φλεβική θρόμβωση. Οι φορείς της συγκεκριμένης μετάλλαξης εμφανίζουν 2,8 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο εκδήλωσης θρόμβωσης. Επομένως, κρίνεται αναγκαία η ανίχνευση της μετάλλαξης στο γονίδιο της προθρομβίνης.

OMIM* 176930

[+] Γονίδιο Υπερομοκυστεϊναιμίας (MTHFR)

Η υπερομοκυστεϊναιμία είναι ένας κύριος παράγοντας εμφάνισης μεταξύ άλλων ασθενειών και της φλεβικής θρόμβωσης.

Τα επίπεδα της ομοκυστεΐνης στο αίμα επηρεάζονται τόσο από γενετικούς όσο και από περιβαλλοντικούς παράγοντες. Ένας από τους κύριους γενετικούς παράγοντες είναι η ύπαρξη μεταλλάξεων στο γονίδιο MTHFR.

Σήμερα, είναι καλά χαρακτηρισμένες δύο μεταλλάξεις στο συγκεκριμένο γονίδιο: η C677T και η A1298C. Η πρώτη από αυτές έχει συνδεθεί άμεσα με υπερομοκυστεϊναιμία, τόσο σε ομόζυγη όσο και σε ετερόζυγη κατάσταση. Αντίθετα, η δεύτερη δεν έχει συσχετισθεί με υψηλά επίπεδα ομοκυστεΐνης στο αίμα.

Τέλος, η ταυτόχρονη ύπαρξη και των δύο μεταλλάξεων σε ετερόζυγη κατάσταση έχει τα ίδια συμπτώματα με τη μετάλλαξη C677T σε ομόζυγη κατάσταση. Επομένως, η ανίχνευση μεταλλάξεων στο γονίδιο MTHFR είναι σημαντική τόσο για τον προσδιορισμό οικογενειών με αυξημένη πιθανότητα φλεβικής θρόμβωσης, όσο και για το σχεδιασμό κατάλληλης θεραπευτικής αγωγής.

OMIM* 607093

[+] β-Συνθετάση της Κυσταθειονίνης (CBS)

Το ένζυμο CBS μετατρέπει την ομοκυστεΐνη σε κυσταθειόνη. Οι μεταλλάξεις του γονιδίου αυτού έχουν ως αποτέλεσμα την παραγωγή πρωτεΐνης μειωμένης ενεργότητας, με αποτέλεσμα την αύξηση των επιπέδων της ομοκυστεΐνης στο αίμα.

Μέχρι σήμερα, έχουν περιγραφεί 131 μεταλλάξεις στο συγκεκριμένο γονίδιο, οι οποίες εντοπίζονται σε όλο το μήκος του και οι οποίες σχετίζονται με συγκεκριμένα κλινικά ευρήματα. Οι πιο βασικές είναι η G919A και η T833C.

OMIM* 613381

[+] Ενεργοποιητής του Aναστολέα του Πλασμινογόνου (PAI-1)

Ο παράγοντας Plasminogen Activator Inhibitor-1 (PAI-1) είναι ο βασικός αναστολέας της ινοδώλυσης. Όταν τα επίπεδα του PAI-1 είναι υψηλά τότε η ινοδώλυση αναστέλλεται και αυξάνει ο κίνδυνος για αρτηριακή ή φλεβική θρόμβωση.

Έχει αναγνωρισθεί μια μετάλλαξη στο γονίδιο PAI-1, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την ύπαρξη δύο αλληλομόρφων του γονιδίου: 4G και 5G. Η παρουσία των 4G/4G και 4G/5G γονοτύπων στον πληθυσμό ανέρχεται στο 28% και 48% αντίστοιχα και οι συγκεκριμένοι γονότυποι έχουν συσχετισθεί άμεσα με υψηλά επίπεδα ενεργότητας του PAI-1 στο πλάσμα και κατά συνέπεια με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων και εμφραγμάτων. Επομένως, είναι αναγκαία η ανίχνευση των αλληλομόρφων του ατόμου, ώστε να λάβει την απαραίτητη ιατρική παρακολούθηση.

OMIM* 173360

[+] Γλυκοπρωτεΐνη IΙIα (GPΙΙΙa)

Η Glycoprotein IIIa είναι μέρος ενός υποδοχέα που βρίσκεται στην επιφάνεια των αιμοπεταλίων και διαμεσολαβεί στην διαδικασία συσσωμάτωσης των αιμοπεταλίων, διαδραματίζοντας σημαντικό ρόλο στην αιμόσταση. Έχουν περιγραφεί δυο πολυμορφισμοί του γονίδιου (P1A1, P1A2). Η συχνότητα εμφάνισης τους στο πληθυσμό είναι 64%, 34% και 2,4% για τους γονοτύπους P1A1/P1A1, P1A1/P1A2 και P1A2/P1A2 αντίστοιχα.

Ο πολυμορφισμός P1A2 έχει σχετισθεί άμεσα με περιπτώσεις εμφράγματος του μυοκαρδίου σε πρώιμες ηλικίες (<55 ετών), καθώς και με αυξημένη πιθανότητα θρόμβωσης της στεφανιαίας αρτηρίας σε ασθενείς που έχουν υποστεί καρδιολογικές επεμβάσεις με τη χρήση stent. Επομένως, κρίνεται επιτακτική ανάγκη ο προσδιορισμός του γονοτύπου ατόμων με καρδιαγγειακά προβλήματα.

OMIM* 173470

[+] Ενδοθηλιακή Συνθετάση του Νιτρικού Οξειδίου (eNOS)

Το ένζυμο eNOS καταλύει την σύνθεση του ΝΟ, το οποίο παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση του αγγειακού τόνου. Η οποιαδήποτε ανεπάρκεια στη σύνθεση του ΝΟ αυξάνει τον κίνδυνο για πολύ σοβαρές καρδιαγγειακές δυσλειτουργίες (σύσπαση στεφανιαίας αρτηρίας, ατελές κάταγμα μυοκαρδίου κ.ά.).

Η παρουσία μεταλλάξεων στο γονίδιο του eNOS (T786C) έχει ως αποτέλεσμα τη μειωμένη σύνθεση του ΝΟ και κατά συνέπεια την αύξηση του κινδύνου για τις προαναφερόμενες καρδιαγγειακές δυσλειτουργίες. Έχουν ανιχνευθεί δύο μεταλλάξεις στο γονίδιο eNOS οι οποίες συνδέονται άμεσα με τις προαναφερόμενες παθήσεις. Η μετάλλαξη G894T (Glu298Asp) και η μετάλλαξη T786C, οι οποίες οδηγούν σε μειωμένη σύνθεση ΝΟ και αυξάνουν την πιθανότητα καρδιαγγειακών παθήσεων. Αν λάβουμε, επίσης, υπόψη μας τη δυσκολία διάγνωσης της σύσπασης στεφανιαίας αρτηρίας, κρίνεται επιτακτική ανάγκη η γενετική εξέταση οικογενειών με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης της συγκεκριμένης πάθησης.

OMIM* 163729

[+] Στρωμελυσίνη-1 (matrix metalloproteinase-3)

Η Stromelysin-1 είναι ένα ένζυμο που δρα στο εξωκυττάριο πλέγμα συμμετέχοντας στη διαδικασίες επαναδημιουργίας του. Η σύσταση του εξωκυττάριου πλέγματος παίζει κρίσιμο ρόλο στην συσσώρευση λιπιδίων, την αναδημιουργία των αγγείων και την σταθερότητα της αθηρωματικής πλάκας.

Η παρουσία ενός πολυμορφισμού (6A) στο γονίδιο της Stromelysin-1, ακόμη και σε ετερόζυγη κατάσταση, σχετίζεται με χαμηλά επίπεδα του ενζύμου και αυξημένη ευαισθησία σε παράγοντες που συμβάλουν στην εμφάνιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων. Η συχνότητα αυτού του αλληλόμορφου στο γενικό πληθυσμό είναι μεγάλη (30%) και η ανίχνευση της παρουσίας του θα μπορούσε να οδηγήσει σε λήψη μέτρων (αλλαγές τρόπου ζωής) που να μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων.

OMIM* 185250

[+] Απολιποπρωτεΐνη Ε (ApoE)

Η εξέταση αυτή αφορά τη μελέτη του γονιδίου της Απολιποπρωτεΐνης Ε ως προς τον προσδιορισμό αλληλομόρφων τα οποία μπορούν να ευθύνονται για:

  • Αθηρωματική στένωση των αιμοφόρων αγγείων, έμφραγμα μυοκαρδίου
  • Αυξημένα ποσά χοληστερόλης και β-λιποπρωτεΐνης
  • Οικογενή υπερλιπιδαιμία τύπου ΙΙΙ

Υπάρχουν τρία αλληλόμορφα (e2, e3, e4) του γονίδίου της απολιπoπρωτεΐνης Ε, τα οποία κωδικοποιούν τις τρεις ισομορφές της πρωτεΐνης apoE. Από αυτά τα e2 και e4 έχουν συνδεθεί άμεσα με υψηλές συγκεντρώσεις τριγλυκεριδίων στο αίμα. Ο προσδιορισμός των αλληλομόρφων της Απολιποπρωτεΐνης Ε με αλληλούχιση ειδικών περιοχών του γονιδίου είναι μια ταχεία και απόλυτα ακριβής μέθοδος με χαμηλό κόστος ανάλυσης που πλεονεκτεί έναντι των υπολοίπων στο θέμα της αξιοπιστίας. Η παραπάνω εξέταση προτείνεται σε όλους τους ασθενείς που εμφανίζουν αυξημένα επίπεδα ολικής χοληστερόλης (>260 mg/ml) παράλληλα με αυξημένα επίπεδα τριγλυκεριδίων (>300 mg/ml)

OMIM* 107741

[+] Ένζυμο Μετατροπής Αγγειοτενσίνης (ACE)

Το Ένζυμο Mετατροπής της Aγγειοτενσίνης Ι (ACE) είναι μία εξωπεπτιδάση που έχει κεντρικό ρόλο στον έλεγχο της πίεσης του αίματος. Το ACE καταλύει τη μετατροπή της Αγγειοτενσίνης Ι στον ισχυρό αγγειοσυστολέα Αγγειοτενσίνη ΙΙ ενώ αδρανοποιεί επίσης τον αγγειοδιαστολέα Βραδυκινίνη.

Η παρουσία (Insertion) ή η απουσία (Deletion) ενός τμήματος 287 ζευγών βάσεων στο γονίδιο που κωδικοποιεί το ACE οδηγεί σε τρεις γονότυπους τον II, τον DD και τον ID. Τα άτομα DD έχουν σχεδόν διπλάσια ενεργότητα ACE σε σχέση με τα άτομα II, ενώ οι τιμές των ατόμων ID είναι περίπου ενδιάμεσες. Σε ορισμένες μελέτες έχει βρεθεί συσχέτιση του γονότυπου DD με τον κίνδυνο εμφάνισης θρόμβωσης.

Το ένζυμο ACE διαμεσολαβεί στο μεταβολισμό της αγγειοτενσίνης και τα επίπεδά του σχετίζονται με την υπέρταση, τη διαβητική νεφροπάθεια και με καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα επίπεδα του ένζυμου συνδέονται στενά με την παρουσία ενός πολυμορφισμού (Insertion/Deletion polymorphism) στο ιντρόνιο 16 του γονιδίου ACE και επομένως ο έλεγχος για την παρουσία του πολυμορφισμού μπορεί να συμβάλει στην πληρέστερη διάγνωση και πρόληψη των σχετιζόμενων νοσημάτων.

OMIM* 106180

Γενετικός έλεγχος για μεταλλάξεις καρδιαγγειακού κινδύνου

  • Συμπλήρωση σύντομου ιστορικού. Κάθε πληροφορία σχετικά με το οικογενειακό ιστορικό του ασθενούς είναι σημαντική και επισπεύδει την ολοκλήρωση της ανάλυσης.
  • Λήψη αίματος σε φιαλίδια γενικής αίματος χωρίς ηπαρίνη (2 x 3ml). Το δείγμα είτε αποστέλλεται αυθημερόν στα εργαστήρια της BioGenomica ή φυλάσσεται για μεγάλο χρονικό διάστημα στην κατάψυξη (-20 °C) μέχρι την αποστολή του. (Επικοινωνείτε μαζί μας για τις λεπτομέρειες της αποστολής).
  • Οι απαντήσεις δίνονται στον θεράποντα ιατρό το αργότερο σε δύο (2) εβδομάδες.